Konkursy, Projekty, Szkolenia
120 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego przeznaczy Narodowe Centrum Badań i Rozwoju na rozwój oferty uczelni, która pomoże osobom dorosłym zaistnieć na rynku pracy z poszukiwanymi umiejętnościami zawodowymi. Wnioski w konkursie można składać od 7 kwietnia do 29 czerwca 2026 roku.
Poprzez konkurs „Uczenie się przez całe życie – rozwój oferty uczelni” Narodowe Centrum Badań i Rozwoju chce zainspirować szkoły wyższe do podejmowania działań, które umożliwią osobom dorosłym podnoszenie lub uzupełnianie swoich kwalifikacji lub kompetencji, zgodnie z oczekiwaniami pracodawców i rynku pracy.
– Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS), instrument Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, służy do inwestowania w ludzi. Stawia m.in. na zwiększanie skuteczności systemów kształcenia i szkolenia oraz ich lepsze powiązanie z zapotrzebowaniem na pracowników dobrze przygotowanych do realizacji swoich zadań – mówi prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.
– Zaangażowanie edukacyjne dorosłych przekłada się na szereg korzyści dla nich samych i dla efektywności pracy, jaką wykonują. Dlatego celem naszego konkursu jest budowanie i wzmacnianie potencjału uczelni, aby mogły promować ideę uczenia się przez całe życie. Dopasowanie oferty dydaktycznej szkół wyższych w tym zakresie do oczekiwań pracodawców oraz kształcenie kadr na potrzeby zielonej i cyfrowej gospodarki stanowią klucz do osiągnięcia tego celu. Bardzo ważne jest dla nas, aby działania zaplanowane w projektach i ich rezultaty miały trwały charakter i przyniosły długofalowy, korzystny efekt. Przewidujemy, że skorzysta z nich co najmniej kilkanaście tysięcy osób – dodaje.
Reskilling i kompetencje przyszłości
Systematyczne uzupełnianie kompetencji poprzez różne formy dokształcania stało się koniecznością, nie tylko dla osobistego rozwoju zawodowego, lecz także dla funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa. Tymczasem według raportu Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego z badania PIAAC 2023, Polska należy do krajów o relatywnie niskim uczestnictwie dorosłych w zorganizowanej edukacji formalnej i pozaformalnej, kształtującym się na poziomie około 21-24 proc. w ciągu roku, podczas gdy średnia OECD to około 40 proc.
W odpowiedzi na to wyzwanie, wsparcie w konkursie NCBR mogą otrzymać projekty wspierające ideę uczenia się przez całe życie, obejmujące działania mające na celu dostosowanie kwalifikacji lub kompetencji osób dorosłych do potrzeb i oczekiwań pracodawców i rynku pracy – przekwalifikowania się (reskilling), wypełnienia luk w umiejętnościach (skills gap) poprzez opracowanie programów i realizację działań dydaktycznych, np. kursów, szkoleń, warsztatów z wykorzystaniem przede wszystkim potencjału dydaktycznego uczelni. Projekty mogą również obejmować uruchamianie i realizację kształcenia specjalistycznego na 5. poziomie Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK).
Edukacja bez metryki
Kwalifikacje lub kompetencje, które osoby dorosłe będą mogły nabyć lub podnieść w danym projekcie, uczelnie określą w oparciu o własną diagnozę. Zostanie ona przeprowadzona przez każdego z wnioskodawców na podstawie aktualnych powszechnie dostępnych analiz, analiz własnych, strategii lub opracowań dotyczących luk kompetencyjnych w odniesieniu do potrzeb rynku pracy i gospodarki. Do przygotowania diagnozy można korzystać z raportów tematycznych, szczególnie uwzględniających tzw. kompetencje przyszłości dla rynku pracy, np. wspierające cyfrową i zieloną gospodarkę (np. analizy regionalne, badania Bilansu Kapitału Ludzkiego, rekomendacje rad sektorowych ds. kompetencji). Dokument ten zostanie przedstawiony jako obowiązkowy załącznik do wniosku o dofinansowanie.
Kto może uczestniczyć w projektach? Grupę docelową stanowią osoby pełnoletnie, które potrzebują dodatkowych kompetencji lub kwalifikacji. W przypadku osób powyżej 64. roku życia, dodatkowym warunkiem udziału jest aktywność zawodowa w momencie rozpoczęcia udziału w projekcie. Mieści się w tym m.in. prowadzenie własnej działalności gospodarczej lub rolniczej, bycie wspólnikiem spółki cywilnej lub spółki prawa handlowego, zatrudnienie na umowę o pracę czy umowę zlecenie. Warunek ten spełniają również osoby zarejestrowane w urzędzie pracy jako osoby poszukujące zatrudnienia.
Od diagnozy do działania
W konkursie „Uczenie się przez całe życie – rozwój oferty uczelni” wnioski należy składać za pośrednictwem systemu SOWA EFS od 7 kwietnia do 29 czerwca 2026 roku.
Uczelnie mogą realizować projekty samodzielnie lub w partnerstwie, np. z inną uczelnią, o ile znajduje to uzasadnienie merytoryczne i przełoży się na wartość dodaną w odniesieniu do planowanych rezultatów. Maksymalna wartość projektu to 4 mln zł, a dofinansowanie może sięgać do 97 proc. Beneficjenci będą więc zobowiązani do wniesienia niewielkiego wkładu własnego. Okres realizacji projektów nie może wykroczyć poza 30 września 2029 roku.
Na dodatkowe punkty w ocenie mogą liczyć projekty, które przewidują działania w zakresie podnoszenia kompetencji lub nabywania kwalifikacji w zakresie przynajmniej jednego obszaru technologii krytycznych dla rozwoju gospodarki wskazanych przez Komisję Europejską w odniesieniu do Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy (STEP): technologie cyfrowe, czyste i zasobooszczędne oraz biotechnologie, a także technologie obronne. Dzięki temu realizacja projektów przyczyni się do wzrostu gospodarczego i poprawy jakości życia społeczeństwa, stanu środowiska naturalnego oraz ograniczania lub zwalczania strategicznej zależności kraju.
NCBR chce dać również pierwszeństwo uczelniom, które nie otrzymały z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego dofinansowania na projekt realizowany w ramach naboru z 2023 roku o pokrewnej tematyce pt. „Rozwój kwalifikacji i kompetencji osób dorosłych”. A także tym, które posiadają siedzibę lub filię w mieście będącym ośrodkiem subregionalnym, w którym będą realizowane wszystkie działania dydaktyczne zaplanowane w projekcie. Katalog tych miast to: Bełchatów, Biała Podlaska, Bolesławiec, Chełm, Chojnice, Ciechanów, Cieszyn, Ełk, Głogów, Gniezno, Inowrocław, Jelenia Góra, Kędzierzyn-Koźle, Kołobrzeg, Konin, Krosno, Kutno, Kwidzyn, Leszno, Lubin, Łomża, Mielec, Nowy Sącz, Nowy Targ, Nysa, Ostrołęka, Ostrowiec Świętokrzyski, Ostrów Wielkopolski, Oświęcim, Piła, Piotrków Trybunalski, Przemyśl, Puławy, Racibórz, Radomsko, Sanok, Siedlce, Sieradz, Skarżysko-Kamienna, Skierniewice, Stalowa Wola, Starachowice, Starogard Gdański, Suwałki, Szczecinek, Świdnica, Tarnobrzeg, Tomaszów Mazowiecki, Zakopane, Zamość, Zawiercie, Żyrardów. Przyjęte podejście wynika z założeń „Śródokresowej Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.” w zakresie wzmacniania modelu równomiernego rozwoju kraju oraz przeciwdziałania negatywnym skutkom wyludniania mniejszych miast. W tym kontekście rozwój oferty edukacyjnej skierowanej do osób dorosłych oraz wspieranie uczenia się przez całe życie stanowią istotną odpowiedź na zmieniającą się strukturę ludności i potrzeby lokalnych rynków pracy.
Premiowane dodatkowymi punktami będzie także zaangażowanie do realizacji projektu osób z niepełnosprawnością.
Nowa dynamika w edukacji dorosłych. Przykład z Wrocławia
To już kolejne działanie, jakie dzięki zaangażowaniu szkół wyższych z całego kraju podjęło Narodowe Centrum Badań i Rozwoju dla propagowania idei uczenia się przez całe życie, wykorzystując w tym celu środki z programu FERS.
Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu (UEW) w partnerstwie z Dolnośląskimi Pracodawcami realizuje jeden z 35 projektów wybranych w konkursie „Rozwój kwalifikacji i kompetencji osób dorosłych”.
Projekt „Program Rozwoju Kompetencji Osób Dorosłych – K(A)FE”, dofinansowany kwotą ponad 7,1 mln zł, powstał jako odpowiedź na wyraźną lukę w kształceniu dorosłych. Jego pomysłodawczyni, profesor w Katedrze Zaawansowanych Badań w Zarządzaniu i dyrektor Centrum Projektowania Innowacyjnych Rozwiązań DT HUB, jest przekonana, że edukacja dorosłych nie musi oznaczać długich kursów i odkładanych „na później” planów rozwoju. Przeciwnie: może być jednocześnie elastyczna, angażująca i skuteczna, a uczelnia może być ważnym partnerem w tym procesie.
– W Polsce udział w uczeniu się przez całe życie wciąż pozostaje niski, a jednocześnie rynek pracy dynamicznie się zmienia i wymaga ciągłego rozwoju kompetencji. Jako uczelnia ściśle współpracująca z biznesem widzimy, jak duże znaczenie mają dziś takie kompetencje, jak zdolność adaptacji, krytyczne myślenie czy umiejętność pracy zespołowej. Zgłosiliśmy projekt do NCBR, ponieważ konkurs idealnie odpowiadał naszej ambicji tworzenia nowoczesnej, praktycznej i dostępnej edukacji dla dorosłych – wyjaśnia dr Sylwia Wrona, prof. UEW, kierownik merytoryczny projektu. – Program K(A)FE jest odpowiedzią na tę potrzebę – oferujemy krótkie, elastyczne formy rozwoju, które można realnie pogodzić z życiem zawodowym i prywatnym. Wypełniamy lukę między tradycyjnymi formami kształcenia a realnymi potrzebami rynku – dodaje.
Celem jest stworzenie praktycznego modelu uczenia się dorosłych opartego na doświadczeniu, działaniu i współpracy, a nie wyłącznie przekazywaniu wiedzy. Do 2029 roku z programu K(A)FE skorzysta 960 osób dorosłych, które rozwiną kompetencje zgodne z potrzebami rynku pracy. Efekty ich pracy zostaną potwierdzone mikropoświadczeniami wydawanymi przez uczelnię. Odbyła się już pierwsza pełna edycja programu.
– Zrealizowaliśmy m.in. interdyscyplinarne warsztaty projektowe z udziałem przedstawicieli uczelni, partnera biznesowego, ekspertów z obszaru neurodydaktyki i projektowania uniwersalnego oraz przyszłych użytkowników programu. Wspólnie wypracowaliśmy model ścieżek rozwojowych, sposób prowadzenia zajęć oraz standardy weryfikacji efektów uczenia się. Przygotowaliśmy również komplet materiałów dydaktycznych i uruchomiliśmy platformy komunikacyjne. Program obejmuje m.in. praktyczne warsztaty, wideopodcasty wiedzowe oraz finałowy DT Innovathon – intensywny warsztat projektowy oparty na metodyce Design Thinking, podczas którego uczestnicy pracują w zespołach nad realnymi wyzwaniami i wdrażają zdobytą wiedzę w praktyce – relacjonuje dr Sylwia Wrona, prof. UEW.
Do pilotażowej edycji K(A)FE zakwalifikowało się 60 uczestników spośród ponad 220 chętnych. Trzy kolejne edycje są już w toku, a zainteresowanie programem wciąż znacząco przekracza liczbę dostępnych miejsc.
W działaniach uczestniczą osoby dorosłe w różnym wieku i na różnych etapach kariery – zarówno aktywne zawodowo, jak i pozostające poza rynkiem pracy, a także szerokie grono trenerów, facylitatorów, ekspertów i doradców wspierających proces uczenia się.
W przekonaniu twórczyni projektu, jednym z jego fundamentów jest partnerstwo z Dolnośląskimi Pracodawcami. Dzięki niemu program K(A)FE od początku powstaje w ścisłym dialogu z rynkiem pracy. Partner wnosi perspektywę biznesową, pomaga identyfikować kluczowe potrzeby kompetencyjne oraz wspiera transfer efektów uczenia się do praktyki zawodowej. To sprawia, że program nie jest wyłącznie akademicki, ale ma realną wartość dla uczestników i ich pracodawców. Współpraca ta wzmacnia także jakość i użyteczność programu oraz buduje trwałe relacje między uczelnią a otoczeniem społeczno-gospodarczym.
KompendiUM. Przykład z Łodzi
Uniwersytet Medyczny w Łodzi (UMED) już ponad 17 lat realizuje projekty dofinansowane ze źródeł zewnętrznych, w tym funduszy strukturalnych. Ich tematyka jest bardzo zróżnicowana. Projekt „«KompendiUM» – wysokospecjalistyczny program rozwoju kompetencji osób dorosłych w obszarach strategicznych” uzyskał 4,6 mln zł dofinansowania z programu FERS. Jakie są źródła tego pomysłu?
– Dokładamy wszelkich starań, aby posiadana wiedza, kompetencje i doświadczenie mogły służyć i wspierać rozwój każdego, kto tę wiedzę i kompetencje chce pozyskiwać i dzięki temu realizować swój rozwój – mówi Jarosław Horodecki, dyrektor Centrum Obsługi Projektów i Strategii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.
Przygotowując wniosek o dofinansowanie, UMED przeprowadził szereg analiz i ankiet. Zespół projektowy zebrał dane z raportów dotyczących rozwoju kompetencji grupy, do której chciał dotrzeć ze swoją ofertą. Z badań jasno wynika, że dla rozwoju zawodowego kadry medyczne potrzebują stałego uzupełniania kompetencji i kwalifikacji, czemu towarzyszą takie wyzwania, jak np. krzyżowanie się kompetencji, czyli proces łączenia, nakładania lub przesuwania zadań między różnymi zawodami.
Głównym celem projektu „KompendiUM” jest podniesienie – w obszarach kluczowych – kompetencji i kwalifikacji personelu medycznego, kadry akademickiej, diagnostów laboratoryjnych, kadry zarządzającej jednostkami ochrony zdrowia, a także innych zainteresowanych. Uczelnia chce osiągnąć ten cel poprzez wdrożenie innowacyjnego programu rozwoju kompetencji w odniesieniu do wymogów rynku pracy. Pierwszy krok to identyfikacja potrzeb, barier i oczekiwań uczestników oraz pracodawców. Drugi – przygotowanie spersonalizowanych programów szkoleń. W kolejnym etapie programy są weryfikowane przez podmioty zrzeszające pracodawców.
– Wspiera nas pięciu partnerów: Regionalna Izba Gospodarcza w Bełchatowie, Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych, Wojewódzki Urząd Pracy w Łodzi oraz konsorcjum w składzie: „INDORO” i Falck Medycyna Sp. z o.o. Ich unikalna wiedza i doświadczenie w obszarach wdrażania opracowanego modelu rozwoju kompetencji stanowią wartość dodaną zarówno dla uczestników, jak i dla uczelni, umożliwiając realizację szkoleń „szytych na miarę” – nie ma wątpliwości dyrektor Jarosław Horodecki.
Po przeprowadzeniu pracy koncepcyjnej, można przystąpić do przeprowadzenia szkoleń, a następnie przeprowadzić ich ewaluację. Zespół projektowy zaproponował szeroką ofertę grupowych i indywidualnych konsultacji, prowadzonych przez profesjonalnych doradców zawodowych. Zadania skupiają się na rozwoju kluczowych kompetencji kadr medycznych z myślą o zwiększeniu bezpieczeństwa pacjenta i podniesieniu efektywności opieki. Służy temu np. wzrost umiejętności cyfrowych, praktyczne poznanie metod nauczania w naukach biomedycznych czy rozwinięcie kompetencji komunikacyjnych w opiece zdrowotnej.
Tematyka szkoleń obejmuje np. zaawansowane czynności resuscytacyjne dzieci i dorosłych, kurs urazowy, szkolenie z postępowania w stanach zagrożenia życia, analizę i wizualizację danych medycznych, kurs specjalizacyjny telerehabilitacji, zarządzanie zespołem i dowodzenie w zdarzeniach masowych i sytuacjach kryzysowych, EKG w medycynie stanów nagłych, opiekę nad seniorami: aspekty medyczne i komunikacyjne.
– Do tej pory zostało zrealizowanych 39 edycji szkoleń oraz 59 konsultacji prowadzonych przez doradców zawodowych, w tym 17 indywidualnych i 42 grupowe. Przeszkoliliśmy już ponad 500 osób – wylicza kierownik projektu.
Działania zakończą się w przyszłym roku, ale wykonana praca jeszcze długo będzie procentować.
- Pytania o warunki konkursu „Uczenie się przez całe życie – rozwój oferty uczelni” można kierować za pośrednictwem Punktu Informacyjnego NCBR.
- Dokumentacja konkursowa znajduje się na stronie.
Konkurs „Uczenie się przez całe życie – rozwój oferty uczelni” realizowany jest w ramach Działania „Umiejętności w szkolnictwie wyższym” Priorytet „Umiejętności” Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego.
